Oproep: maak méér ruimte voor creativiteit

Iedere drie jaar meet en vergelijkt het Programme for International Student Assessment (ofwel: PISA) wereldwijd de vaardigheden van 15-jarigen op het gebied van wiskunde, lezen en natuurwetenschappen. Op 8 september werd het nieuwe rapport uitgebracht. De conclusie? Het gaat niet goed met de basisvaardigheden van kinderen in Nederland.

Uit het nieuwste PISA-onderzoek blijkt dat de prestaties op taal, rekenen en natuurwetenschappen nog niet zijn verbeterd. De leesvaardigheid is zelfs opnieuw gedaald, waardoor Nederland het laagste niveau in 26 jaar bereikt. Extra investeringen in taal en rekenen hebben niet geholpen. Er is dus iets anders nodig.

Inzet op een brede ontwikkeling van kinderen draagt bij aan betere leerprestaties en basisvaardigheden. Daarom roepen wij op om te investeren in creativiteit. 

Waarom?

Beter lezen en schrijven door kunst en cultuur

Kunst en cultuur verbeteren het taal- en rekenonderwijs. Door muziek te maken, te dansen of toneel te spelen ontwikkel je vaardigheden die daarbij helpen. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat creativiteit positief bijdraagt aan onder andere werkgeheugen, taalontwikkeling, concentratie, probleemoplossend vermogen en motivatie om te leren. Scholen die hierin investeren zien de effecten daarvan elke dag.

In een brief aan de Tweede Kamer onderstrepen onderwijspartijen het belang van ‘een brede aanpak van een rijk en geïntegreerd curriculum’. De nieuwe kerndoelen, die vanaf dit jaar ingaan, helpen daarbij. Ze bieden ruimte voor de brede ontwikkeling van kinderen en jongeren en voor samenhang tussen basisvaardigheden en de rest van het curriculum. Zo kun je door creatief bezig te zijn ook werken aan taalvaardigheid, rekenen of andere leergebieden.

Als je je fijn voelt, leer je beter 

Kunst- en cultuuronderwijs draagt ook bij aan het welzijn van kinderen. Bezig zijn met bijvoorbeeld theater of beeldende kunst geeft je ruimte voor expressie, ontspanning en het omgaan met emoties. Kinderen krijgen meer zelfvertrouwen, leren fouten te maken en door te zetten. Juist nu de mentale gezondheid van veel kinderen onder druk staat, zijn deze vaardigheden onmisbaar.

Tegelijkertijd is kunst en cultuur ook op zichzelf waardevol voor kinderen. Voor schooldirecteur Oene de Vlugt van basisschool CBS De Kern gaat het erom dat kinderen zich gezien voelen. ‘Het mooie aan creativiteit is dat het kinderen de ruimte geeft om te laten zien wie ze zijn, waar ze over nadenken, hoe ze naar de wereld kijken en wat ze voelen.’

Kunst en cultuur zijn essentieel voor je ontwikkeling

De nieuwe PISA-resultaten laten zien dat het verbeteren van basisvaardigheden een moeilijke opgave is. Goed taal- en rekenonderwijs blijft nodig; scholen werken daar de afgelopen jaren al heel hard aan. Maar het is ook belangrijk om te kijken naar hoe leerlingen leren, zich ontwikkelen en gemotiveerd blijven. Dat vraagt om aandacht voor het curriculum als geheel. Kunst- en cultuuronderwijs is een essentiële investering in basisvaardigheden, leervermogen én brede ontwikkeling van kinderen. Onze oproep is daarom:

maak méér ruimte voor creativiteit

Namens:

Bronnen

• Canny, A. J. M., Taylor Clausen, K. A., Cox, A. K., & Cox, B. D. (2025). Arts-Integrated Mindfulness: Social-Emotional Learning for Elementary Education. Graduate Research Papers 4641.
• Goopy, J., & MacArthur, S. L. R. (2026). Music learning and school-aged children’s and adolescents’ wellbeing: A scoping review. Research studies in music education 48(1), 25-44.
• Gormley, K. (2026). Creativity as a transferable concept in arts education curriculum: Synergies and tensions in the Irish context. Arts Education Policy Review, 127(2), 107-119.
• Hofstede, G. (2025). Vakoverstijgend cultuuronderwijs. Een kwalitatief onderzoek naar good practices in het basisonderwijs. MOCCA.
• Holochwost, S. J.,  Propper, C. B.,  Wolf, D. P., Willoughby, M. T.,  Fisher, K. R., Kolacz, J. K., Volpe, V. V., & Jaffee, S. R. (2017). Music education, academic achievement, and executive functions.Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts, 11(2), 147–166. https://doi.org/10.1037/aca0000112
• Hoogeveen, K., & Konings, F. (2025, 18 augustus). De effecten van kunst- en cultuuronderwijs. Geraadpleegd op 4 september 2026, van https://www.onderwijskennis.nl/kennisbank/de-effecten-van-kunst-en-cultuuronderwijs
• Ingram, D., & Riedel, E. (2003). What does arts integration do for students? Center for Applied Research and Educational Improvement University of Minnesota.
• Jansen, M. (2020). Tekst onthoud je beter op muziek. NEMO Kennislink.
• Jaschke, A. C., Honing, H., & Scherder, E. J. A. (2018). Longitudinal analysis of music education on executive functions in primary school children. Frontiers in Neuroscience 12(103), 1-11.
• Lee, B. K., Enciso, P., & Brown, M. (2020). The effect of drama-based pedagogies on K-12 literacy-related outcomes: A meta-analysis of 30 years of research (working paper). National Endowment for the Arts.
• Liu, Z. (2023). The impact of arts education on cognitive development and academic performance. Journal of Advanced Research in Education, 2(5), 34-46.
• Projectteam Meetkunst. (2018).  Eindrapportage van het onderzoek ‘Meetkunde uit de kunst in de klas’. Universiteit Utrecht/Museum Boijmans Van Beuningen.
• Sala, G., & Gobet, F. (2020). Cognitive and academic benefits of music training with children: A multilevel meta-analysis. Memory & Cognition 48,(8)1429-1441.
• See, B. H., & Kokotsaki, D. (2015). Impact of arts education on the cognitive and non-cognitive outcomes of school-aged children. Durham University.
• Todhunter-Reid, A. (2019). In-school arts education and academic achievement. Arts Education Policy Review 120(2), 112-119.
• Uhlig, S. (2019). Teens R(h)apsody: Rap & Sing Music Therapy for enhancement of emotion regulation in a school setting. Proefschrift Vrije Universiteit Amsterdam.
• Winner, E., Goldstein, T. R., & Vincent-Lancrin, S. (2013). Art for art’s sake? The impact of arts education. OECD.